De Tweede Kamer heeft besloten om de benoeming van de burgemeesters door de Kroon, ofwel het kabinet en de koning, uit de grondwet te schrappen. Als de Eerste Kamer hiermee instemt, is het straks gemakkelijker om de manier waarop een burgemeester wordt aangesteld te veranderen. Veel mensen hebben hier een mening over, zo ook Hans Alderliesten. Voor de komende gemeenteraad verkiezingen is Alderliesten verkiesbaar voor het CDA.

Gekozen burgemeesters en het CDA zijn geen gebruikelijke combinatie. Het CDA is meestal iets terughoudender wanneer het gaat om het doorvoeren van bestuurlijke veranderingen. Partijleider Sybrand Buma bracht hier in 2014 verandering in, hij pleitte voor bestuurlijke vernieuwing, met daarbij ook een herziening van het kiesstelsel. Er werd daarbij gedacht aan, onder andere, het invoeren van een kiesdrempel en kiesdistricten. De eerdere terughoudendheid van het CDA was met goede intenties legt Alderliesten uit: “In een wereld waarin items op NU.nl de politieke agenda dicteren en waarin onzekerheid en instabiliteit zich op grote schaal voordoen, is er behoefte aan stabiliteit en rust. De bestuurlijke stabiliteit is belangrijk, ook in de wijk en de buurt. De burgemeester is hierbij een vast ‘aanspreekpunt’ en dit is voor iedereen prettiger. De rust in de bestuurskamer is veel waard.”

De burgemeester is op dit moment de voorzitter van de gemeenteraad en het college van Burgemeester en Wethouders (B&W), hij zorgt voor een goed verloop van de vergadering. Daarbij is de burgemeester verantwoordelijk voor de openbare orde en veiligheid. Alderliesten ziet liever een onafhankelijke burgemeester en niet een burgemeester die met de sterkste wind meewaait. “Ik voel veel meer voor een onafhankelijke burgervader, als hoeder van de raad en het college, die zoals nu, gekozen wordt door degenen die wij als inwoners hebben gekozen om Gouda te besturen. In mijn ogen heeft een burgemeester oog voor het minderheidsstandpunt en die niet alleen de collegepartijen naar de mond praat. Want als we vandaag de dag iemand de hemel in prijzen, kan diegene morgen alweer afgeschreven zijn.”

Alderliesten heeft er moeite mee om enthousiast te zijn over een gekozen burgemeester. “De vraag is welk probleem we ermee oplossen. Het belangrijkste antwoord dat meestal wordt gegeven, is de kloof tussen de inwoners en het bestuur.” Toch zijn er elke vier jaar gemeenteraadsverkiezingen waar inwoners hun vertegenwoordigers kunnen kiezen. Op deze manier hebben alle inwoners een stem en kunnen ze een steentje bijdragen aan het bestuur. De kloof verkleinen tussen de bewoner en het bestuur, dat ziet Alderliesten wel zitten. “Samen kunnen we meer! Niet meer het geregel voor de bewoner door ons als bestuur. Maar hoe kunnen wij de bewoner helpen hun buurt en stad sterker te maken? Wat hebben zij van ons nodig? Maar laten we wel zuinig zijn op onze gezagsdragers en waar mogelijk hen ondersteunen.”

Op dit moment zijn er nog veel verschillende partijen betrokken bij de benoeming van een burgemeester. Eerst stelt de gemeenteraad een profielschets op voor een geschikte burgemeester. Vervolgens wordt er een vacature opengesteld waarop gesolliciteerd kan worden door middel van een brief naar de commissaris van de koning, dit is de vertegenwoordiger van de regering in de provincie. De commissaris maakt een selectie van kandidaten uit deze brieven. Ondertussen heeft de gemeenteraad van de betreffende gemeente een vertrouwenscommissie samengesteld. De commissaris stuurt zijn kandidatenselectie naar deze commissie. Hierna voeren de leden van de commissie sollicitatiegesprekken met de kandidaten. Hieruit worden twee kandidaten gekozen: een ‘eerste’ en een ‘tweede’ keus. Deze twee kandidaten worden besproken in de gemeenteraad. Vervolgens gaat de keuze als advies naar de minister van Binnenlandse Zaken. De minister gaat bijna altijd akkoord met de eerste keuze. Wanneer hij akkoord gaat, stuurt hij een benoemingsbesluit naar de koning, die dat officieel ondertekent.

Voor een gekozen burgemeester bestaan er twee varianten legt Alderliesten uit. “De gemeenteraad gaat voortaan over een burgemeestersbenoeming, zoals het eigenlijk nu ook al gaat, maar dan met minder omwegen. Of er komen burgemeestersverkiezingen.” Voor het zover is, moet het voorstel twee keer met een meerderheid worden aangenomen in de Tweede en Eerste Kamer. Het ziet er op dit moment nog positief uit voor D66 en haar medestanders, maar dat was ook zo in 2005. Deze poging liep stuk bij de tweede stemming in de Eerste Kamer, toen PvdA tegen het idee stemde waardoor niet de tweederde meerderheid werd behaald. Deze gebeurtenis heet ook wel ‘Nacht van Van Thijn’, genoemd naar de toenmalige PvdA voorman, Ed van Thijn. Het is nu dus eerst nog niet de tijd voor de gekozen burgemeester. Het gaat nu alleen nog maar over het afschaffen van een artikel uit de grondwet, niet over hoe de benoeming in de toekomst geregeld wordt.